Θεματική 1 Εισαγωγή

Τα παιδιά και ιδιαίτερα οι έφηβοι επηρεάζονται από πρότυπα. Ένα πρότυπο μπορεί να περιγραφεί ως ένα άτομο που λειτουργεί ως παράδειγμα για τους άλλους και μπορεί να καθορίσει τη σχέση ενός με τον εαυτό του και τους άλλους, τη συμπεριφορά ή τις συνήθειες του. Για τη νεολαία, πρότυπο αποτελεί συνήθως ένας γονέας ή φροντιστής, ένας δάσκαλος, οι συνομήλικοί του, ακόμα και κάποιος με τον οποίο ενδεχομένως δεν έχουν γνωριστεί ποτέ, όπως ένας αθλητής, κάποιος διάσημος ή και χαρακτήρας από βιβλία/ταινίες. Τα πρότυπα μπορεί να είναι θετικά και αρνητικά.

Ο Albert Bandura (1977) πρότεινε τη Θεωρία της Κοινωνικής Μάθησης και επεσήμανε ότι οι άνθρωποι παρατηρούν, μοντελοποιούν και μιμούνται τις συμπεριφορές, τις στάσεις και τις συναισθηματικές αντιδράσεις των άλλων. Εισήγαγε την έννοια της μάθησης μέσω παρατήρησης, βάσει της οποίας τα παιδιά παρατηρούν άλλους ανθρώπους, μοντέλα, στο περιβάλλον τους και διαμορφώνουν ανάλογα τη συμπεριφορά τους, σε παρόμοιες καταστάσεις. Φυσικά, δεν μιμούνται όλους τους ανθρώπους ή όλες τις συμπεριφορές τα παιδιά. Υπάρχουν κάποιες διαμεσολαβητικές διαδικασίες που παρεμβαίνουν και μπορούν να επηρεάσουν αν μια συμπεριφορά θα μιμηθεί. Αυτές οι διαμεσολαβητικές διαδικασίες είναι:

  • Προσοχή. Για να παρατηρήσει το παιδί μια συμπεριφορά, πρέπει πρώτα να έχει τραβήξει την προσοχή του. Στη συνέχεια, το παιδί εστιάζει την προσοχή του στη συμπεριφορά αυτή, καθώς και στις συνέπειές της και σχηματίζει μια νοητική αναπαράστασή της.
  • Διατήρηση. Για να διατηρηθεί μια συμπεριφορά ώστε το παιδί να μπορεί να τη μιμηθεί στο μέλλον, πρέπει να δημιουργηθεί μια λεπτομερής ανάμνηση αυτής.
  • Αναπαραγωγή. Για να αναπαράγει ένα παιδί τη συμπεριφορά που θέλει, χρειάζεται να αποκτήσει ορισμένες σωματικές ή πνευματικές ικανότητες και δεξιότητες.
  • Κίνητρο. Οι αντιληπτές συνέπειες ή ανταμοιβές της παρατηρούμενης συμπεριφοράς, θα αποτελέσουν κίνητρο για την αναπαραγωγή της συμπεριφοράς αυτής. Εάν οι αντιληπτές ανταμοιβές υπερβαίνουν το αντιληπτό κόστος, τότε είναι πιο πιθανό η συμπεριφορά να μιμηθεί.

Ο Bandura διεξήγαγε μια ελεγχόμενη πειραματική μελέτη που έδειξε ότι τα παιδιά είναι σε θέση να μάθουν κοινωνικές συμπεριφορές, όπως η επιθετικότητα μέσω της μάθησης με παρατήρηση. Video

  1. Βάλτε το παιδί να εντοπίσει ποιες ιδιότητες θαυμάζει στο πρότυπό του.
  2. Δώστε παραδείγματα ανθρώπων στην κοινότητά σας που πιστεύετε ότι έχουν θετικές ιδιότητες και επιρροή στους άλλους.
  3. Μιλήστε για άτομα που θαυμάζετε και που προσφέρουν καθοδήγηση και έμπνευση.
  4. Υπενθυμίστε στο παιδί σας ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν καλές και κακές ιδιότητες και ότι ο καθένας μπορεί να κάνει λάθος. Εξηγήστε ότι είναι σημαντικό να ζητάμε συγγνώμη και να μαθαίνουμε από τα λάθη μας.
  5. Ρωτήστε το παιδί σας τι πιστεύει για τη συμπεριφορά του προτύπου.
  6. Ρωτήστε τι θα έκανε διαφορετικά στην εκάστοτε περίσταση.
  7. Δώστε παράδειγμα πιο θετικών και υγιών τρόπων χειρισμού της κατάστασης.
  8. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να εμπλακεί σε δραστηριότητες που αντικατοπτρίζουν τις αξίες σας, όπως θρησκευτικά προγράμματα, αθλήματα, προγράμματα μετά το σχολείο, συλλόγους και εθελοντική δράση.
  9. Υπενθυμίστε στο παιδί σας ότι δεν χρειάζεται να κάνει όλα όσα κάνει το πρότυπό του. Το παιδί σας μπορεί να αντιγράψει αυτό που του αρέσει, αλλά να είναι ο εαυτός του.