Θεματική 1 Εισαγωγή

  • Η τοποθέτηση όλων μαζί των μαθητών/τριών υψηλού κινδύνου έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει την επικίνδυνη συμπεριφορά (Poulin and Dishion, 2001, in European Prevention Curriculum, 2019). Όμως, η υλοποίηση μιας παρέμβασης στο γενικό πληθυσμό του σχολείου δεν στιγματίζει κανένα/καμία μαθητή/τρια καθώς ταυτόχρονα, η παρέμβαση γίνεται σε όλους/ες τους/τις μαθητές/τριες.
  • Tα τρια πιο κοινά μοντέλα στα οποία βασίζονται τα εκπαιδευτικά προγράμματα για μια προληπτική παρέμβαση είναι:
    1. Έλλειψη πληροφοριών/λογικό μοντέλο: Τα προγράμματα που ακολουθούν αυτό το μοντέλο παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους υγείας και τις αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις του καπνίσματος ούτως ώστε να αντιμετωπίσουν “ελλείψεις γνώσεων” κυρίως για να προκαλέσουν αρνητικά συναισθήματα όπως φόβο, ανησυχία ή αηδία.
    2. Μοντέλο συναισθηματικής εκπαίδευσης: Τα προγράμματα προσπαθούν να επηρεάσουν πεποιθήσεις, στάσεις, προθέσεις και κανόνες που σχετίζονται με το κάπνισμα επικεντρώνοντας στην ενίσχυση αυτοεκτίμησης και αξιών.
    3. Μοντέλο αντίστασης κοινωνικής επιρροής (Bruvold, 1993; Lantz et al., 2000): Αυτό το μοντέλο τονίζει ότι, επιπρόσθετα από προσωπικούς παράγοντες όπως γνώσεις και στάσεις, το κοινωνικό περιβάλλον αποτελεί ένα παράγοντα κριτικής σημασίας για το κάπνισμα. Από αυτό, τοποθετεί το επίκεντρο σε συγκεκριμένες πτυχές των περιβαλλοντικών, οικογενειακών και πολιτιστικών συνθηκών. Τα προγράμματα επικεντρώνονται στις δεξιότητες λήψης αποφάσεων, κατάρτιση αυτοπεποίθησης/δυναμικότητας, και αναγνώριση των τακτικών διαφήμισης της βιομηχανίας, καθώς και επιρροές από συνομήλικούς.
  • Τα επιστημονικά αποτελέσματα από πολλά προγράμματα πρόληψης καπνίσματος σε σχολεία που εφαρμόστηκαν πρωταρχικά στη δημοτική και μέση εκπαίδευση, έδειξαν ότι τα εκπαιδευτικά προγράμματα που βασίζονται στο μοντέλο αντίστασης κοινωνικής επιρροής είναι τα πιο αποτελεσματικά όσον αφορά την έναρξη του καπνίσματος και το επίπεδο χρήσης.
  • Σε αυτή την πύλη του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (ΕΚΠΝΤ), υπάρχουν πληροφορίες για προγράμματα που εφαρμόστηκαν στην πρόληψη του καπνίσματος τα οποία αξιολογήθηκαν ως ωφέλιμα, μέχρι προγράμματα με αποδείξεις για την αναποτελεσματικότητά τους.
  • Για παράδειγμα, προγράμματα με πολλαπλά συνθετικά, που περιλαμβάνουν παρεμβάσεις και στην οικογένεια και στο σχολείο για την πρόληψη καπνίσματος σε παιδιά και εφήβους, σε μια συστηματική επισκόπηση έχουν βρεθεί (Thomas et.al., 2015, 27 RCTs) να είναι πιο αποτελεσματικά (Αξιολόγηση: Ωφέλιμο) σε σύγκριση με παρέμβαση μόνο σε σχολείο στη:
    1. Μείωση του καπνίσματος σε εφήβους που δεν κάπνισαν ποτέ στο επίπεδο αναφοράς.
    2. Μείωση καπνίσματος σε εφήβους που ήταν καπνιστές στο επίπεδο αναφοράς.

Δραστηριότητα

Οι αυξημένες γνώσεις, η πολιτική θέληση, οι κατάλληλοι πόροι και οι καλές στρατηγικές είναι απαραίτητες για την κλιμάκωση των προσπαθειών κατά του καπνίσματος (WHO, European Tobacco Use – Trends Report, 2019).

Εισηγούμαστε να αφιερώσετε λίγο χρόνο για να πλοηγηθείτε στην πύλη και να βρείτε και άλλα ωφέλιμα – αλλά και αναποτελεσματικά – προγράμματα σε αυτό τον τομέα.

Μεγαλύτεροι/ες σε ηλικία συμμετέχοντες/ουσες ηλικίας 16 μέχρι 20 ετών

Πρόγραμμα Προς Μη Κατάχρηση Ναρκωτικών (Toward No Drug Abuse -TNT)

Περιγραφή της μεθοδολογίας

  • Το πρόγραμμα είναι για μαθητές/τριες της 7ης τάξης και αποτελείται από 10 βασικά μαθήματα (κανονιστική κοινωνική επιρροή, πληροφοριακή κοινωνική επιρροή και σωματικές συνέπειες) και δύο ενισχυτικά μαθήματα των 40-50 λεπτών.
  • Τα δέκα βασικά μαθήματα σχεδιάστηκαν για να λάβουν χώρα κατά τη διάρκεια δύο εβδομάδων με τη δυνατότητα να επεκταθούν μέχρι και τέσσερις εβδομάδες με τη μόνη προϋπόθεση ότι θα διδαχτούν όλα τα μαθήματα.
  • Το πρόγραμμα μαθημάτων χρησιμοποιεί μια ευρεία ποικιλία δραστηριοτήτων ούτως ώστε να ενθαρρύνει την εμπλοκή και συμμετοχή των μαθητών/τριών.
  • Αυτές οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν παιχνίδια, βίντεο, αναπαράσταση ρόλων, συζητήσεις σε μικρές και μεγάλες ομάδες, χρήση μαθητικών φύλλων εργασιών, εργασιών για το σπίτι, συγγραφή ακτιβιστικών γραμμάτων, και εργασία βιντεογράφησης.
  • Τα ενισχυτικά μαθήματα έχουν σχεδιαστεί για να διδαχθούν ένα χρόνο μετά τα κύρια μαθήματα. Συστήνεται όπως τα ενισχυτικά μαθήματα παραδοθούν σε μια σειρά δύο ημερών, αν και μπορεί να διδαχτεί ένα μάθημα την εβδομάδα. Αυτά τα μαθήματα συνοψίζουν το διδακτικό υλικό και συζητούν πως αυτό το υλικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην καθημερινή ζωή.
  • Για την υλοποίηση της εκπαίδευσης, υπάρχει ένα εγχειρίδιο το οποίο παρέχει οδηγίες βήμα προς βήμα για τη συμπλήρωση των μαθημάτων, καθώς και εισαγωγικό υλικό. Άλλα στοιχεία του προγράμματος μαθημάτων περιλαμβάνουν δύο βίντεο (ένα σχετικά με δυναμική άρνηση και ακόμα ένα με συγκεκριμένες εικόνες αντιμετώπισης του καπνίσματος), ένα μαθητικό βιβλίο ασκήσεων, και ένα προαιρετικό σετ εργαλείων που περιλαμβάνει αφίσες και άλλο διδακτικό υλικό. Συστήνεται επίσης κατάρτιση του/της εκπαιδευτικού, που να διεξάγεται από πιστοποιημένο/η εκπαιδευτή/τρια πριν από την υλοποίηση του προγράμματος.

Για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας του, το πρόγραμμα πρέπει να διδαχτεί ακολουθώντας τους πιο κάτω κανόνες:

  • Συμπλήρωση όλων των 10 κύριων μαθημάτων και 2 ενισχυτικές συνεδρίες στα προτεινόμενα χρονοδιαγράμματα.
  • Διεξαγωγή των μαθημάτων σε περιόδους διάρκειας 40-50 λεπτών.
  • Χρήση υλικών του προγράμματος.
  • Αφοσιωμένοι, ενθουσιώδεις και καταρτισμένοι/ες εκπαιδευτικοί.

Αποτελέσματα της αξιολόγησης του προγράμματος:

Έχει αποδειχθεί ότι αυτό το πρόγραμμα έχει επιτύχει στα ακόλουθα:

  • Επίτευξη σημαντικών αποτελεσμάτων στην έναρξη και εβδομαδιαία χρήση καπνού και τσιγάρων.
  • Μείωση της έναρξης καπνίσματος τσιγάρων σε ποσοστό περίπου 26% στην ομάδα ελέγχου, όπου τα αποτελέσματα μετά από ένα ή δύο χρόνια έχουν υπολογιστεί μαζί κατά μέσο όρο.
  • Μείωση της χρήσης μη καπνιζόμενου προϊόντος καπνού κατά περίπου 30%.
  • Μείωση του εβδομαδιαίου ή πιο συχνού καπνίσματος τσιγάρων κατά περίπου 60%.
  • Εξάλειψη εβδομαδιαίας ή πιο συχνής χρήσης μη καπνιζόμενου προϊόντος καπνού.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την αξιολόγηση πατήστε εδώ.